Nancholi, 9 april 2012

Ik begin het schrijven aan mijn vijfde blog nu, op de ochtend van Tweede Paasdag, in een exercise book, omdat we al de hele ochtend geen elektriciteit hebben en ik Emma's laptop dus niet kan gebruiken. Ik heb al zo lang geen blog meer geschreven dat ik nu echt niet meer weet waar ik moet beginnen. Het schrijven heb ik daarom steeds weer uitgesteld. Na een erg boze blik van Rosa, die drie weken bij me op bezoek is geweest, kan ik er echt niet meer onderuit.

Rosa is, als de reis goed is verlopen, vanochtend weer teruggekomen in Nederland, na drie bijzondere weken Malawi. De heenreis verliep niet helemaal volgens plan. Ze zou op 16 maart aankomen in Lilongwe, maar toen ze op 15 maart op Schiphol kwam, kreeg ze daar te horen dat haar vlucht vanwege onrust in Malawi was geannuleerd. Emma en ik waren heel verbaasd. Wij waren die dag al naar Lilongwe gereisd om op tijd op het vliegveld te kunnen zijn en hadden niets van onrust gemerkt.

De ontevredenheid van de bevolking is de afgelopen maanden absoluut toegenomen. Voor de afgelopen donderdag overleden president Bingu wa Mutharika, ooit heel geliefd, had men de maanden voor zijn dood geen goed woord meer over. Malawi was al één van de armste en minst ontwikkelde landen ter wereld, maar het afgelopen jaar zijn er nog een aantal grote problemen bijgekomen. De enorme prijsstijgingen, veroorzaakt door een fuelcrisis en een gebrek aan buitenlandse valuta, zijn voor ons al goed te merken. Voor de lokale bevolking moet het al helemaal een ramp zijn. Financiële hulp was door veel landen, waaronder de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, stopgezet vanwege (economisch) wanbestuur. Ondanks deze grote problemen en de begrijpelijke ontevredenheid van de bevolking, is de sfeer in het land over het algemeen heel goed. Het cancellen van een vlucht vanwege 'onrust' was voor ons dan ook onbegrijpelijk.

Gelukkig ging er de volgende dag wel een vlucht en kon ik Rosa op 17 maart ophalen van het vliegveld. Het was voor mij heel bijzonder om een goede vriendin op bezoek te hebben. We hadden elkaar zeven maanden niet gezien, maar alles was gelukkig meteen weer goed. Ik ben heel blij dat ik iemand van thuis kan laten zien hoe wij hier een jaar leven, omdat ik het nog steeds onmogelijk vind om dat uit te leggen. Om haar een zo goed mogelijk beeld te geven van ons leven in Nancholi, zijn we de eerste week in het dorp gebleven en hebben we, op de nieuwe HIV/AIDS programs na, alle onderdelen van ons project kunnen laten zien.

Op maandag- en woensdagochtend gingen we naar het Community Based Childcare Centre, waar ook Rosa op slag verliefd werd op de geweldige kindjes waar we mee werken. We proberen de oudste kinderen nu te leren schrijven, met krijtjes op de vloer. Nu de meesten alle klinkers kennen, hopen we te beginnen met het schrijven van hun eigen naam.

Op dinsdag- en donderdagochtend gingen we naar de primary school, waar onze leerlingen inmiddels steeds zenuwachtiger worden: volgende maand beginnen de examens. Deze examens bepalen of ze volgend jaar naar een secondary school kunnen. Als ze hun examen niet halen, zijn er drie mogelijkheden: of ze doen het jaar over, of ze gaan naar een private secondary school (maar dat is duur, dus heel onwaarschijnlijk), of ze stoppen helemaal met school. Vorig jaar waren er 85 Standard 8 leerlingen, waarvan er 44 voor het examen slaagden. Een teleurstellend resultaat. Ik hoop dat onze leerlingen het er wat beter vanaf brengen.

Rosa werd dinsdag meteen aan het werk gezet: na mijn les te hebben bijgewoond, heeft zij Emma's klas lesgegeven, 70 leerlingen die heel nieuwsgierig waren naar deze 'Madam Losa'. Het verschil tussen de 'l' en de 'r' is voor mensen hier erg ingewikkeld. Hoe vaak we niet in de opstellen van leerlingen lezen over 'people who cross the liver'...

Donderdag was mijn verjaardag en, heel toevallig, ook die van Emma. Het was raar om niet thuis te zijn, maar ik heb een geweldige en bijzondere dag gehad. Het begon 's ochtends al heel goed toen Rosa met een enorme stapel kaarten aan kwam zetten. We kwamen veel te laat op school omdat ik alles meteen wilde lezen.

Emma voelde zich die ochtend niet goed, dus hebben Rosa en ik samen haar klas les gegeven. We hebben de leerlingen een opstel laten schrijven over hun ambities. Om Emma een beetje op te vrolijken vroegen we hen hun opstel af te sluiten met een verjaardagswens voor Emma, waar leuke uitspraken als 'Emma, I love you more than cake and cup of tea. Happy birthday!' uit voortkwamen.

Onze collega's op kantoor wisten dat we jarig waren, maar hebben er niets over gezegd. We nemen het ze niet kwalijk: verjaardagen zijn in Malawi eigenlijk helemaal niet belangrijk. Toen onze Malawian mother Annie een tijdje geleden jarig was, bleek ze dat zelf te zijn vergeten. Ook leeftijd is niet belangrijk. Michael, onze hostfather, kon ons de precieze leeftijd van zijn eigen kinderen niet vertellen. Veel ouderen weten hun eigen leeftijd ook niet en vertellen je iets in de trant van: 'Ik weet het niet. Er was een hongersnood in 1949 en toen was ik al volwassen.'

's Avonds nam Rosa ons mee uit eten. Daarna zijn we nog wat gaan drinken in Doogles, een youth hostel in Blantyre. We hadden geluk, er was die avond live muziek. Dat mis ik hier af en toe ontzettend. Mooier had mijn verjaardag niet kunnen eindigen.

Ik wil iedereen hierbij bedanken voor de leuke kaarten, lieve berichtjes en telefoontjes!

Vrijdagochtend gaan we normaal gesproken naar het Childcare Centre. Deze keer moesten we echter terug naar de primary school voor de officiele afsluiting van het tweede semester. Alle 2000 leerlingen van de school hadden zich verzameld voor een aantal optredens en de uitreiking van rapporten. Het kostte de leraren (de school heeft overigens 40 leraren in dienst) de nodige moeite en veel dreigen met stokslagen om iedereen rustig te houden.

Op vrijdagmiddag hebben we ook de music club laten zien.

Het begin van de tweede week stond in het teken van Rosa's project 'Mail it to Malawi'. Al voor haar komst naar Malawi heeft ze 300 kilo aan goederen verzameld en verstuurd. Ze wil deze hulp graag voortzetten en is daarom begonnen met 'Mail it to Malawi'. Ik denk dat ze het beste zelf uit kan leggen wat dit precies inhoudt, dus ik hoop ze daar in mijn volgende blog meer over kan vertellen. Ik kan in ieder geval al wel zeggen dat onze collega's bij NAYO haar heel dankbaar zijn voor alles wat ze tot nu toe voor de organisatie heeft gedaan!

Om een goed beeld te krijgen van wat er in Nancholi het meest nodig is, hebben we in drie dagen ongeveer 50 Home Based Care patienten bezocht. NAYO's lokale vrijwilligers proberen al een aantal jaar de ouderen, gehandicapten en chronisch zieken (vaak HIV/AIDS) in Nancholi zo goed mogelijk te helpen. Ze maken de huizen schoon, halen water bij de put, koken, enz.

Het waren drie heftige dagen We gingen bij de mensen thuis langs en hebben met alle 50 patienten een gesprek gevoerd. Een paar huisbezoeken zullen we niet snel meer kunnen vergeten, hoewel we dat af en toe liever wel zouden willen.

Zo bezochten we een man met AIDS. Hij leeft met zijn vrouw, die ook HIV positive is, en drie kinderen. Van de kinderen was alleen de baby HIV positive, maar ze vertelden dat een andere zoon, ook HIV positive, verleden jaar is overleden. De man was er slecht aan toe. Hij lag in een hoek van de donkere, bedompte kamer. Niet op een bed, maar slechts op een juten zak. Het huis, tijdens het regenseizoen zwaar beschadigd en vreselijk lekkend, kon hij al lang niet meer uit.

Toen we net een paar minuten weg waren, begon het te stortregen. Wij hadden geluk en konden bij iemand schuilen. Het was moeilijk om te weten dat deze man op dat moment nog steeds onder dat lekkende dak lag.

Het was moeilijk, maar ook wel prettig toen we woensdagmiddag meteen na de laatste huisbezoeken voor een week op reis gingen. We zijn met de nachtbus naar Nkhata Bay gereisd, een fantastisch plaatsje aan Lake Malawi. Vervolgens zijn we via de steden Mzuzu en Zomba teruggereisd naar Blantyre. Toen we terugkwamen hadden we opeens nog maar twee dagen in Nancholi. Eén dag stond geheel in het teken van een talent show, georganiseerd door de Nancholi Youth Organization. Ik zag er vreselijk tegenop, omdat we zelf ook op moesten treden. Rosa kwam hier onderuit: zij nam de foto's. Emma en ik hebben met een aantal vrienden van de music club 'Talkin' Bout A Revolution' en 'No Woman No Cry' gespeeld.

Wat ik bijzonder vind aan Rosa's bezoek, is dat we door haar ook weer met andere ogen naar het land, de mensen en de gebruiken kijken. Voor ons is alles inmiddels heel normaal geworden, zij keek elke dag weer haar ogen uit.

Het respect waarmee we hier, enkel en alleen omdat we blank zijn, behandeld worden, valt ons eigenlijk nauwelijks meer op. Als we ergens komen, worden ons meteen stoelen aangeboden, ook als verder iedereen op een mat op de grond zit. Ook knielen mensen vaak als ze ons een hand geven. Wij hadden het daar in het begin van het jaar erg moeilijk mee. Dat had Rosa nu ook.

Als blanke krijg je sowieso ongelooflijk veel aandacht. Mensen er totaal geen moeite mee ons onbeschaamd aan te staren of nog drie keer om te draaien als ze voorbij zijn gelopen. Kinderen in Nancholi (volgens Rosa de leukste kinderen van heel Malawi) komen nog steeds op ons afgerend om ons te knuffelen en volgen ons als we door het dorp lopen.

De in Westerse ogen vreemde en onrechtvaardige verhouding tussen mannen en vrouwen merken we niet echt meer op, en daar schrik ik eigenlijk toch wel een beetje van. We gingen met Rosa op zondagmiddag bij Hanna, één van de andere primary school teachers, eten. Nsima en usipa, kleine gedroogde visjes, tot Rosa's grote schrik (en ik moet eerlijk bekennen dat ook ik de grootste moeite had het weg te krijgen). Op de weg terug naar huis vertelde Rosa ons dat de duidelijk ondergeschikte positie van de dochters in het gezin haar erg was opgevallen. Iedereen zat op de bank, zij moesten op de grond zitten, serveerden het eten en werden absoluut niet bij het gesprek betrokken. Toen er een jongen binnen kwam lopen, werd er voor hém wel meteen plaats gemaakt op de bank.

Gisterochtend moest ik na drie geweldige weken dus weer afscheid van Rosa nemen op het vliegveld. Ik ga haar hier missen. Gelukkig komt eind april mijn volgende bezoek al: dan mag ik weer naar het vliegveld, ditmaal om mijn ouders en broertje op te halen. Ik ben heel benieuwd of de stemming in het land tegen die tijd is veranderd door de politieke ontwikkelingen: op dit moment vieren de meeste mensen feest vanwege de benoeming van Joyce Banda, de tweede vrouwelijke president in Afrika!