Wie of wat is de Australiër?

Een zeer beknopte geschiedenis van, alsmede een povere introductie tot mijn rondreis in: Australië

Australië werd pakweg 50.000 jaar geleden voor het eerst bevolkt door Aboriginals die, toen nog geen Aboriginals geheten, vanuit Azië de zee overtrokken. Wat ze precies bezielde om uit varen te gaan is niet duidelijk, maar dat weten we ook niet van Berend Botje en die kwam een stuk slechter terecht.

Dan is er een groot gat in dit geschiedkundig verhaal, dat ongetwijfeld opgevuld kan worden door archeologische ontdekkingen en de overlevering van Aboriginals, opgeduikeld, vertaald en geïnterpreteerd door Westerse antropologen, maar ik zal dit gat laten voor wat het is: onbekend voor jou en mij.

Hoe dan ook: de Westerse wereld ontdekte Australië in de persoon van Willem Jansz, een Nederlands VOC schipper die op weg naar Indonesië tegen de Westkust van het verkeerde continent voer. Dit was in 1606. Samen met de Fransen bracht Nederland in de hierop volgende jaren het een en ander van de Westelijke kust in beeld, maar werkelijk veel om het lijf had dit niet. In het jaar 1770 voer een ander Europeaan, Captain James Cook van de Engelse vloot, pardoes tegen de Oostkust aan. De Oostkust was wel even wat anders dan het schamele Westen. Op zijn schuit bracht Captain Cook een handvol wetenschappers van allerlei pluimage mede, die stuk voor stuk enthousiast waren over dit nieuw ontdekte terrein. Er was vruchtbare grond, er waren allerlei exotische planten en dieren en er was een inheemse bevolking om te onderdrukken. Al met al reden genoeg om 18 jaar later, een welhaast volwassen beslissing, een nieuwe vloot bijeen te rapen en het land te koloniseren. Met tuig. Want dat is wat ze deden.

751 Veroordeelde Britse criminelen werden op 11 schepen geladen, samen met 250 man soldaat, hotemetoot en aanhang. Tezaam stichtten zij de strafkolonie Sydney en hadden zij de opdracht het land leefbaar te maken en het koninkrijk van Groot Britannië uit te breiden. Dit was makkelijker gezegd dan gedaan, en het heeft wat voeten in aarde gehad om te komen tot wat het Australië van vandaag is.

Allereerst beviel het de Britten blijkbaar hun boeven weg te sturen, dus werden er in navolging van Sydney nog wat andere strafkolonies gesticht, waaronder het latere Brisbane. Er woonde niet alleen maar tuig in Engeland, en ook de enkele rechtgeaarde burger greep in een zoektocht naar avontuur (en goud, want dat werd gevonden) zijn boeltje bij elkaar en trok naar de andere kant van de aardkloot, om daar onder andere Melbourne en Adelaide op poten te zetten. Sindsdien woont er wél enkel tuig in Engeland. Deze, spoedig eens-gewezen, rechtgeaarde burger bevolkte onder andere het zuidelijke eiland Tasmanië, om aldaar zijn 'zucht naar avontuur', vrij geïnterpreteerd als hebzucht, gewapend te botvieren. Dit leidde nagenoeg tot de ondergang van de Aboriginals die aanvankelijk op dit eiland leefden. Ook in andere delen van Australië haalden de Aboriginals zich de woede van de kolonisten op de hals, door er al te wonen. Hier en daar werd het bloederig. Op andere plekken werden de Aboriginals onderdrukt en tegen magere betalingen ingezet als bedienden of koeiendrijvers. Later zou men zich hiervoor gaan schamen, zoals Nederland ook niet altijd even trots terugkijkt op zijn koloniale verleden, maar pas in 2007 bracht de Australische regering een officiëel excuus uit: "Sorrie Aboriginals, dat we jullie mooie dromen tot een nachtmerrie maakten".

Ondanks de aanvankelijke onverdraagzaamheid jegens andere culturen, is Australië heden ten dage één grote mengkroes, met inwoners van diverse komaf. Na de 2e Wereld Oorlog werd besloten dat het tijd was voor een nieuwe economische impuls en dat dit het beste bereikt kon worden door extra mensen te scouten (een extra werknemer slash consument de binnengehaalde neus!). Engeland was reeds geheel leeg geïmmigreerd en zodoende werd immigratie ook voor niet Engels sprekenden bevorderd. Dit alles onder de pakkende slogan: 'Populate or Perisch!' ('Bevolk of Ga ten onder!'). Immigranten uit Europa, Slavische contreien en Azië zochten hun heil in Australië, en brachten allen hun eigen taal, cultuur en gerechten mee. Drie keer roeren, een paar generaties laten sudderen en je kunt een goede mengpot serveren. Waar prinses Maxima betwijfelde of er een Nederlandse identiteit bestaat, is het nog moeilijker om 'de Australiër' te beschrijven. Op de dag van vandaag verwelkomt Austalië nog steeds iedere 2 minuten en 36 seconden een nieuwe immigrant, here to stay.

Ikzelf emigreer slechts voor korte tijd naar Australië: 3 maanden, waarin ik als co-assistent een maand doorbreng in het ziekenhuis op de afdeling Dermatologie, en 2 maanden door het land trek voor nat-, cult- en avontuur. Aan het einde van mijn reis kan ik wellicht zeggen of al die mensen, die om de twee-en-een-halve minuut hun spullen pakken en vertrekken, er goed aan doen in Australië hun nieuwe thuisland te zoeken.